Дэлхийн сонсгол хамгаалах өдөр 2026/03/03

НИЙГМИЙН ХҮРЭЭЛЛЭЭС ХИЧЭЭЛИЙН ТАНХИМД: ХҮҮХЭД БҮРТ СОНСГОЛЫН ТУСЛАМЖИЙГ ХҮРГЭЕ

Сонсголын бэрхшээлийн улмаас хэл яриа болон бусад хоцрогдол үүсэхээс сэргийлэн хүүхэд бүрт анхааран, яг одооноос эхлэн арга хэмжээ авъя.

Яагаад хүүхдийн сонсголд анхаарах ёстой вэ?

2021 оны дэлхийн сонсголын тайлан мэдээгээр дэлхий даяар, сургуулийн насны, сонсгол бууралттай олон хүүхэд оношлогдохгүй, шаардлагатай тусламж, үйлчилгээг аваагүй байна.

Дэлхий даяар 5-19 насны 90 сая орчим хүүхэд, өсвөр насныхан сонсголын бууралттай байна (дэлхийн өвчлөлийн судалгаа, 2021). Хөгжил буурай орнуудад сонсгол бууралтын оношилгоо дутмаг байна.

Сонсгол бууралт үүсгэдэг, урьдчилан сэргийлэх болон эмчлэх боломжтой дунд чихний шүүдэст болон архаг идээт үрэвсэл, хулхин бөглөө зэрэг нь хүүхдийн өвчлөл дунд өргөн тархсан хэвээр байна. Зарим тохиолдолд сонсгол бууралт нь аажим, анзаарагдахгүйгээр эхэлдэг боловч цаг хугацааны явцад даамжирч, улам хүндэрдэг.

Хэрэв хүүхдийн сонсгол бууралтыг анхаарахгүй орхивол хүүхдийн сонсох чадварт нөлөөлөөд зогсохгүй хэл ярианы хөгжил, танин мэдэхүй болон нийгмийн хөгжилд ноцтой сөрөг үр дагавар учруулснаар сурлагын амжилт буурах, хөдөлмөр эрхлэх боломж хязгаарлагдах, цаашилвал эдийн засгийн хохирлыг бий болгодог.

Ямар арга хэмжээ авах вэ?

Энэ жил дэлхийн сонсгол хамгаалах өдрийг ОЛОН НИЙТИЙН ОРОЛЦООГ ХИЧЭЭЛИЙН ТАНХИМД: ХҮҮХЭД БҮРТСОНСГОЛЫН ТУСЛАМЖИЙГ ХҮРГЭЕ уриан дор өнгөрүүлнэ.

Уг аян нь дараах хоёр үндсэн зорилтод төвлөрч байна:

Хүүхдэд сонсгол бууралт үүсгэдэг, урьдчилан сэргийлэх боломжтой өвчнүүдийн тохиолдлыг бууруулах
Чих, сонсголын эмгэгтэй хүүхдийг эрт илрүүлж, цаг алдалгүй тусламж, үйлчилгээ үзүүлэх боломжоор хангах

Хүүхдийн гэр болон сургуулийн орчин нь эцэг эх, гэр бүлийхэн болон багш нартайгаа хамгийн их харилцаа үүсгэдэг орчин юм. Сонсголын тусламж, үйлчилгээний талаар сургалтын хөтөлбөр болон хүүхдийн эрүүл мэндийн хөтөлбөрүүдэд тусгаснаар бид хүүхдэд сонсох, үр дүнтэй суралцах, амжилтад хүрэхэд нь дэмжлэг үзүүлж чадна.

Түлхүүр ойлголт:

Дэлхий дээр 5-19 насны 90 сая орчим хүүхэд сонсгол бууралттай байна.

Хүүхдийн сонсгол бууралтын 60 гаруй хувийг энгийн, зардал багатай нийгмийн эрүүл мэндийн арга хэмжээнүүдийн тусламжтайгаар урьдчилан сэргийлэх боломжтой.

Хүүхдийн чихний өвчлөл болон сонсгол бууралтыг эрт илрүүлж, эмчилснээр хүүхдийн хөгжил, боловсрол болон ирээдүйн боломжуудад нөлөөлөх сөрөг үр дагавраас сэргийлэх боломжтой.

Боловсролын болон хүүхдийн эрүүл мэндийн хөтөлбөрүүдэд системчилсэн үзлэг болон эрт илрүүлгийн шинжилгээ, эмчилгээний хөтөлбөрийг тусгаснаар чих болон сонсголын бэрхшээлтэй хүүхдүүдийн эрт оношлох ажлын үр дүнг сайжруулах боломжтой.

2026- Дэлхийн сонсгол хамгаалах өдрийн уриалга:

Чих хамар хоолой, сонсголын эмч, мэргэжилтнүүд нь сургуулийн эрүүл мэндийн ажилтан, хүүхдийн эмч, нүдний эмч, өрхийн эмч нар болон боловсролын салбарын ажилтнуудтай хамтран ажиллах шаардлагатай.

Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагын нотолгоонд суурилсан удирдамж, практик хэрэгслийг идэвхтэй сурталчлах, хэрэгжүүлэх

Чих, сонсголын тусламж, үйлчилгээг зөвхөн эмнэлгийн түвшинд бус анги танхим, гэр бүл, өдөр тутмын амьдралын орчинд чиглүүлснээр хэрхэн үр дүн авчирч байгааг харуулсан тохиолдлуудыг мэдээлж, олон нийтэд танилцуулах

Харилцаа мэдээллийн зорилтууд:

Сургуулийн эрүүл мэндийн багц хөтөлбөрт чихний үзлэг, сонсголын шинжилгээг нэвтрүүлэхийг сурталчлах
Салбаруудын хамтын ажиллагааг дэмжих. Үүнд: хүүхдийн эрүүл мэнд, анхан шатны тусламж, боловсрол, нүдний эрүүл мэндийн салбаруудтай хамтран ажиллах)
Оршин суугаа газар болон сургуулийн орчинд эрт илрүүлэлт, эмчилгээ, шаардлагатай тохиолдолд дараагийн шатны үйлчилгээ рүү шилжүүлэх чиглэл, тогтолцоог хөгжүүлэх
Багш, эцэг эх, эрүүл мэндийн ажилтан болон хүүхдүүдийг мэдээллийн эх үүсвэрээр дамжуулан чадавхжуулах

2026 оны ДЭМБ-ын сурталчилгаа мэдээллийн практик хэрэгслэлүүд:

Хүүхдийн сонсголын эрт илрүүлгийн шинжилгээг системтэйгээр хийх

Сургуулийн насны хүүхдүүдийн хараа болон сонсголын эрт илрүүлгийн шинжилгээ: хэрэгжүүлэх гарын авлага

Сонсголын эрт илрүүлэг: хэрэгжүүлэхэд анхаарах гарын авлага

Сонсголын илрүүлэг шинжилгээг хэрэгжүүлэхэд анхаарах зүйлс

Чих, сонсголын тусламж үйлчилгээний үндсэн эх сурвалж авиагаар сонсгол шалгах аппликэйшн

/ТУН УДАХГҮЙ/

Сонсгол бууралтаас урьдчилан сэргийлэх, чихний эрүүл мэндийг хамгаалах тусламж үйлчилгээ

Чих, сонсголын тусламж үйлчилгээний үндэс, эх сурвалж

Эрүүл, уян хатан бай: mSafeListening-г хэрхэн хэрэгжүүлэх талаарх гарын авлага

Эрүүл, уян хатан бай: mSafeListening-ийг хэрхэн хэрэгжүүлэх тухай гарын авлага. Вэб хавсралт mSafeListening мессежийн сангууд

Хүүхэд ухаалгаар сонсох: 5-8 настай хүүхдэд зориулсан чих, сонсголын тусламж үйлчилгээний талаар боловсрол олгох видео бичлэгүүд

/ТУН УДАХГҮЙ/

Tracer indicators /өвөрмөц үзүүлэлт/ ашиглан нөлөөллийг үнэлэх

Сургуулийн насны хүүхдүүдийн хараа болон сонсголын эрт илрүүлгийн шинжилгээ:

Эрүүл мэндийн тогтолцоонд өвөрмөц үзүүлэлтүүдийг ашиглах:

Дунд чихний үрэвсэлтэй эсвэл нөхөн сэргээх үйлчилгээ аваагүй сонсгол бууралттай (бага сургуулийн насны) хүүхдүүдийн эзлэх хувь. Энэхүү үзүүлэлтийг дараах гурван дэд үзүүлэлтээр тайлагнана:

Дунд чихний архаг үрэвсэлтэй хүүхдүүдийн эзлэх хувь;
Эмчилгээ хийлгээгүй сонсголын бэрхшээлтэй хүүхдүүдийн эзлэх хувь;
Дунд чихний архаг үрэвсэл болон эмчилгээ хийлгээгүй сонсголын бэрхшээлтэй хүүхдүүдийн эзлэх хувь;

Зорилтот бүлэг

Сургуулийн насны хүүхдүүд
Өсвөр насныхан болон залуу үе
Сонсголын бууралттай хүүхдүүд
Эцэг эхчүүд
Багш нар
Сурагчдын эрүүл мэндийг хариуцан ажилладаг анхан шатны эрүүл мэндийн ажилтнууд
Сургуулийн сувилагч, эмч нар